fa خوشه‌بندی پروفایل‌های طولی با مدل‌های اثرات آمیخته ناپارامتری و نیمه‌پارامتری آمار کاربردی Applied Statistics كاربردي و توسعه ای Applied <p dir="RTL" style="text-align: justify;">روش‌های متعددی برای خوشه‌بندی داده‌های بیان ژن دوره‌ای زمانی وجود دارد ولی محدودیت‌هایی برای این روش‌ها وجود دارد که از جمله‌ آن‌ها می‌توان به عدم در نظر گرفتن همبستگی در طول زمان و زمان‌بر بودن محاسبات اشاره داشت. در این مقاله با معرفی مدل‌های اثرات آمیخته‌ی ناپارامتری و نیمه‌پارامتری، این همبستگی در طول زمان در نظر گرفته شده و با استفاده از اسپلاین تاوانیده، حجم محاسبات به طور چشم‌گیری کاهش یافته است. در پایان با استفاده از مطالعه‌ شبیه‌سازی عملکرد روش پیشنهادی با روش‌های قبلی مقایسه و با استفاده از ملاک BIC، مدل مناسب‌تر انتخاب و تحلیل می‌شود. همچنین روش پیشنهادی در یک مثال کاربردی داده‌های بیان ژن دوره‌ای زمانی ارائه شده است.</p> <p style="margin: 0px; text-align: justify;">There are several methods for clustering time course gene expression data. But, these methods have limitations such as the lack of consideration of correlation over time and suffering of high computational. In this paper, by introducing the non-parametric and semi parametric mixed effects model, this correlation over time is considered and by using penalized splines, computation burden dramatically reduced. At the end, using a simulation study the performance of the presented method is compared with previous methods and by using BIC criteria, the most appropriate model is selected. Also the proposed approach is illustrated in a real time course gene expression data set.</p> پروفایل‌های طولی, هموارسازی اسپلاین, اسپلاین تاوانیده, مدل اثرات آمیخته خطی, خوشه‌بندی مدل پایه, بیان ژن Longitudinal Profiles, Spline Smoothing, Penalized Spline, Linear Mixed Effects Model, Model- Based Clustering, Gene Expression 263 284 http://jss.irstat.ir/browse.php?a_code=A-10-654-2&slc_lang=fa&sid=1 Meysam Tasallizadeh Khemes میثم تسلی زاده خمس m.tasallizadeh@modares.ac.ir 10031947532846005168 10031947532846005168 No Department of Statistics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. گروه آمار، دانشگاه تربیت مدرس Zahra Rezaei Ghahroodi زهرا رضایی قهرودی z_rezaei@srtc.ac.ir 10031947532846005169 10031947532846005169 Yes Statistical Research and Training Center, Tehran, Iran. پژوهشکده آمار